Vít trí 4 kiểu đuôi DIN 913–916: khác nhau gì và chọn kiểu nào

Bài viết kỹ thuật · Cập nhật 01/08/2026 · NEXIM — Linh kiện công nghiệp

Vít trí (còn gọi vít định vị, vít lục giác chìm không đầu) dùng để hãm chi tiết trên trục — puly, bánh răng, khớp nối, vòng chặn. Toàn bộ thân là ren, siết chìm hẳn vào lỗ ren nên không nhô ra ngoài. Bốn tiêu chuẩn DIN 913–916 chỉ khác nhau ở hình dạng đuôi vít, và chính chi tiết đó quyết định vít giữ chắc tới đâu và có làm hỏng trục hay không.

Bốn kiểu đuôi

Tiêu chuẩnISOKiểu đuôiĐặc điểm giữ
DIN 913ISO 4026Đầu bằng (flat)Ma sát bề mặt, ít làm hỏng trục
DIN 914ISO 4027Đầu côn nhọn (cone)Cắm vào trục, giữ chắc nhất
DIN 915ISO 4028Đầu trụ lồi (dog)Lọt vào lỗ hoặc rãnh có sẵn
DIN 916ISO 4029Đầu lõm chén (cup)Vành sắc bấu vào trục

DIN 913 — đầu bằng

Mặt đuôi phẳng, tiếp xúc diện rộng và không để lại vết lõm sâu trên trục. Chọn khi chi tiết cần tháo ra chỉnh lại nhiều lần, hoặc khi trục mỏng, trục rỗng, trục đã tôi cứng không muốn làm xước. Lực giữ chỉ dựa vào ma sát nên yếu nhất trong bốn loại — thường phải dùng kèm mặt phẳng vát trên trục.

DIN 914 — đầu côn nhọn

Đuôi vót nhọn, khi siết sẽ cắm vào kim loại tạo liên kết cơ học thực sự. Giữ chắc nhất, chịu được cả lực xoay lẫn lực dọc trục. Đổi lại nó làm hỏng bề mặt trục vĩnh viễn, nên chỉ dùng cho vị trí lắp một lần hoặc khi trục đã khoan sẵn lỗ chóp tương ứng.

DIN 915 — đầu trụ lồi

Đuôi có đoạn trụ nhô ra, lọt vào lỗ khoan hoặc rãnh gia công sẵn trên trục. Đây là cách định vị chính xác nhất về vị trí góc — chi tiết luôn quay về đúng một vị trí khi lắp lại. Cần gia công trục trước nên thường dùng trong máy móc thiết kế bài bản.

DIN 916 — đầu lõm chén

Đuôi lõm vào giữa tạo vành sắc quanh chu vi. Vành này bấu nhẹ vào trục, cho lực giữ tốt mà vết để lại nông hơn nhiều so với đầu côn. Đây là loại thông dụng nhất và là lựa chọn mặc định hợp lý khi chưa có yêu cầu đặc biệt.

Chọn nhanh

Hai lưu ý khi lắp. Thứ nhất, vít trí nên chìm hoàn toàn dưới mặt lỗ ren — phần nhô ra là nguy cơ vướng và mất an toàn với chi tiết quay. Thứ hai, với tải lớn hoặc rung động, một vít trí thường không đủ; thực tế hay dùng hai vít lệch nhau 90° hoặc 120°, hoặc vít trí kết hợp với then. Vít trí chịu lực cắt kém hơn then rất nhiều.

Vật liệu và cấp bền

Vít trí thép thường ở cấp 45H — ký hiệu độ cứng riêng cho loại vít không đầu, tương ứng khoảng 45 HRC. Độ cứng cao là cần thiết vì đuôi vít phải cứng hơn trục mới bấu được. Bản inox A2/A4 mềm hơn nên lực giữ thấp hơn, chỉ dùng khi cần chống ăn mòn.

Câu hỏi thường gặp

Vít trí loại nào giữ chắc nhất?

DIN 914 đầu côn nhọn giữ chắc nhất vì đuôi cắm hẳn vào kim loại trục. Nhưng nó làm hỏng bề mặt trục vĩnh viễn nên chỉ nên dùng cho vị trí lắp cố định.

Vít trí có thay được then không?

Không cho tải lớn. Vít trí giữ chủ yếu bằng ma sát hoặc bấu điểm nên chịu lực cắt kém hơn then nhiều. Với truyền động mô-men lớn nên dùng then, vít trí chỉ đóng vai trò hãm dọc trục.

Vì sao vít trí hay bị tuột khi máy rung?

Vì diện tích tiếp xúc nhỏ và không có lực kẹp lớn như bulong thường. Giải pháp: dùng hai vít lệch góc nhau, bôi keo khóa ren, hoặc gia công mặt vát phẳng trên trục để đuôi vít tì vào.

Cần vít trí đúng kiểu đuôi? Xem bảng giá vít trí DIN 913/914/915/916 →
Bài liên quan: Chống tự nới lỏng · Cách đọc ký hiệu bulong · Cấp bền 8.8, 10.9, 12.9