Liên kết nền bê tông: nở cứng, nở đạn, tắc kê nhựa hay keo hóa chất

Neo vào bê tông là chỗ dễ sai nhất trong thi công lắp đặt. Cùng một loại nở, thi công đúng có thể chịu cả tấn, thi công sai thì rút ra bằng tay được.

Bốn nhóm chính

Bulong nở cứng (nở áo, wedge anchor)

Thân bulong có áo nở ở đuôi. Khoan lỗ, đóng cả cụm vào, siết đai ốc thì côn kéo áo bung ra ép vào thành lỗ. Chịu tải cao nhất trong nhóm nở cơ khí, thi công nhanh, kiểm tra được bằng lực siết. Yêu cầu: bê tông đặc chắc, không dùng cho gạch rỗng, và cần khoảng cách tới mép đủ lớn — nở quá gần mép sẽ làm vỡ bê tông.

Dùng cho: chân máy công nghiệp, giá đỡ nặng, kết cấu thép vào sàn bê tông.

Nở đạn (nở rút, drop-in anchor)

Ống ren trong, đóng chìm hẳn vào lỗ rồi dùng dụng cụ chuyên dụng đóng nêm bên trong để bung. Sau khi lắp, mặt bê tông phẳng và chỉ còn lỗ ren — muốn bắt gì thì vặn ty ren hoặc bulong vào.

Ưu điểm lớn: tháo lắp lại được nhiều lần mà không phá neo, rất hợp cho hệ treo trần. Nhược điểm: bắt buộc phải có dụng cụ đóng nêm — bỏ qua bước này là nguyên nhân số một khiến nở đạn tuột.

Tắc kê nhựa

Ống nhựa nở ra khi bắt vít vào. Tải nhẹ, dùng cho gắn tủ, kệ, ống điện nước, biển hiệu nhỏ. Ưu điểm là dùng được cho gạch đặc, gạch rỗng và bê tông nhẹ — nơi nở thép không bám được. Không dùng cho bất cứ thứ gì liên quan an toàn hoặc chịu tải động.

Keo hóa chất (chemical anchor)

Bơm keo hai thành phần vào lỗ rồi cắm ty ren hoặc thép chờ. Keo đông kết và bám vào toàn bộ thành lỗ.

• Chịu tải cao nhất trong bốn nhóm
• Không sinh ứng suất bung, nên dùng được gần mép bê tông và ở nơi khoảng cách neo hẹp
• Bám tốt cả trong bê tông nứt và gạch rỗng (kèm lưới bọc)
• Kín nước, chống ăn mòn cho thép chờ

Đổi lại: cần thời gian đông kết (từ vài chục phút tới vài giờ tùy nhiệt độ), và bắt buộc làm sạch lỗ.

Chọn nhanh

• Bê tông đặc, tải trung bình đến nặng, cần nhanh → nở cứng
• Treo trần, cần tháo lắp lại, mặt phải phẳng → nở đạn
• Gạch rỗng, tường nhẹ, tải nhẹ → tắc kê nhựa
• Tải rất nặng, gần mép, bê tông nứt, chịu rung → keo hóa chất

Ba con số phải kiểm tra trước khi khoan

1. Chiều sâu neo — nông hơn quy định thì tải giảm mạnh; phải khoan sâu hơn chiều dài neo một chút để chứa bụi.
2. Khoảng cách tới mép — nở cơ khí ép vào thành lỗ, quá gần mép sẽ làm vỡ toác bê tông.
3. Khoảng cách giữa các neo — hai neo quá gần nhau thì vùng chịu lực chồng lấn, tổng tải nhỏ hơn nhiều so với cộng dồn.

Các trị số này do nhà sản xuất neo công bố theo từng mác bê tông. Với công trình phải nghiệm thu, nên yêu cầu tài liệu kỹ thuật của neo và thử kéo mẫu tại hiện trường.

Câu hỏi thường gặp

Nở đạn không dùng dụng cụ đóng nêm có được không?

Không. Nếu không đóng nêm, ống nở chưa bung ra và chỉ nằm lỏng trong lỗ — chịu tải rất kém và có thể tuột ra khi có rung động. Đây là lỗi thi công phổ biến nhất với nở đạn.

Khoan sát mép bê tông thì dùng loại nào?

Dùng keo hóa chất. Nở cơ khí tạo ứng suất bung ép vào thành lỗ nên khi quá gần mép sẽ làm vỡ bê tông. Keo hóa chất truyền lực bằng bám dính nên không gây ứng suất bung.

Tắc kê nhựa chịu được bao nhiêu kg?

Tùy đường kính, vật liệu tường và cách lắp, thường chỉ vài chục kg cho mỗi điểm ở tường gạch đặc. Không nên dùng cho tải nặng, tải động hoặc bất cứ vị trí nào liên quan an toàn con người.